كتابها در اين فهرست به اين شرح ذكر شده : داستان وامق و عذرا ، داستان قسيم السرور و عين الحياة ، داستان اورمزديار و مهريار ، داستان دادمه و گرامىدخت ، داستان دوبت باميان ، داستان نيلوفر در قصه دبيستى و پربهاگر . « 1 » قصه وامق و عذرا ، از داستانهاى ايرانى كهن است . درست نمىدانيم كه نام اين داستان پيش از آنكه به عربى ترجمه شود چه بوده . در كتاب مجمل التواريخ آمده كه قصه وامق و عذرا در عهد دارابن دارا در سرزمين يونان بوده و بعضى گفته‌اند كه در عهد پدرش بوده . « 2 » ابن نديم « 3 » و جاحظ « 4 » كتابى را به نام وامق و عذرا از مؤلفات سهل بن هارون رئيس خزانه الحكمه مأمون ذكر كرده‌اند . و از آنجا كه سهل خود از مترجمان زبان فارسى بوده احتمال مىرود كه اين قصه را او پيش از بيرونى به عربى ترجمه كرده باشد . احتمال اين هم هست كه او همانند قصه وامق و عذراى فارسى قصه‌اى ديگر به همين نام به عربى تأليف كرده باشد همچنان كه همانند كليله و دمنه كتاب ديگرى در عربى به نام « ثعله و عفرا » تأليف كرده بود . دولتشاه سمرقندى در تذكرة الشعراء در ضمن حكايتى از قصه وامق و عذرا به صورتى نام مىبرد كه گويا دانشمندان آن را براى خسرو انوشروان پرداخته بوده‌اند . « 5 » اين قصه را يك بار عنصرى از شعراى اواخر قرن چهارم و اوائل قرن پنجم هجرى به نظم درآورده بود . منظومه وامق و عذراى عنصرى تا اين اواخر جزء كتابهاى مفقود زبان فارسى به‌شمار مىرفت و فقط بعضى از ابيات آن به طور پراكنده در برخى از مآخذ ديده مىشد ولى چند سال پيش در اثر تصادفى عجيب قسمتهايى از آن پيدا شد و به چاپ رسيد . همين منظومهء فارسى را شاعر ترك لامعى درگذشته در سال 937 هجرى به نظم تركى درآورده كه موجود

--> ( 1 ) . در اين‌باره نگاه كنيد به « رسالة للبيرونى فى فهرست كتب محمد بن زكريا الرازى » ، تصحيح پول كراوس ( Paul Kraus ) پاريس 1936 . ( 2 ) . مجمل التواريخ ، ص 93 . ( 3 ) . الفهرست ، ص 120 . ( 4 ) . البيان و التبيين ، ج 1 ، ص 24 . ( 5 ) . تذكره دولتشاه ، چاپ ليدن ، ص 30 .